Czarodziejski zielnik

Spośród roślin wzniecających gwałtowne namiętności obok werbeny, ruty, storczyka, szarotki, dziewięciornika najskuteczniejsze właściwości przypisywano lubczykowi. Słowiańskie dziewczęta wplatały  lubczyk do wianków weselnych, ukrywały go we włosach lub fałdach sukni ślubnej, wierząc, że zapewni im ono szczęśliwe pożycie z przyszłym mężem. Niekiedy wkładały niepostrzeżenie listek ziela miłośniczego do garderoby lubego albo też zasuszony lubczyk umieszczały w woreczku i przyszywały do ubrania narzeczonego, „by ciągnąć go miało do wybranki”. W Niemczech z korzenia lubczyku robiono eliksiry miłosne lub dziewczęta nosiły te ziele pod gorsetem, aby ukochanego oczarować. We Francji traktowano owe zioło jako amulet na miłość; cudowny środek na zakochanie. Kobiety rosyjskie ziele miłośnicze nosiły pod pachą albo odwar z jego korzenia mieszały z krwią miesięczną i dawały do picia swoim wybrańcom. Niekiedy też gotowały w mleku lubczyk i częstowały nim parobków. Również Litwinki nie rozstawały się z liśćmi lubczyku w  nadziei na zyskanie miłości. Natomiast na Ukrainie dziewczęta musiały mieć lubczyk w ogrodzie, żeby mężczyźnie je kochali. Co ciekawe, ukraińskie matki dodawały do kąpieli swym córkom sławnego ziela miłośniczego, aby miały powodzenie u chłopców. Znany folklorysta, Oskar Kolberg twierdził, że lubczyk sadzono w ogródkach w niemal całej Polsce, nie tylko dla jego właściwości leczniczych, ale też czarodziejskich. Warto dodać, iż zgodnie z ludowymi przekonaniami najmocniejszy wpływ na ludzi podobno miał lubczyk w okresie pełni księżyca. Słynne ziele miłosne ożywiało również imaginację poetów, pisarzy. Oto Józef Ignacy Kraszewski wprowadza motyw herba amoris do swej powieści Stara baśń. Dysponentką niezwykłego ziela jest wiedźma Jaruha. To ona zatem przekazuje go Mili, córce zduna, która chce w sobie rozkochać Domana.  Mila powinna przestrzegać pewnych zaleceń, aby uruchomić czarowne lubczykowe moce. Musi przeto zetrzeć lubczyk na proszek, zmieszać go z miodem, a potem patrzeć żupanowi w oczy. W akcie magicznym istotny wydaje się kontakt wzrokowy z osobą, na której nam zależy. Oko tedy wywołuje konotacje z magią, to siedlisko czarów. Warto też zwrócić uwagę na sensy symboliczne miodu.  Otóż miód jawi się jako znak słodyczy, oznacza pełnię szczęścia, najwyższe dobra ziemskie i nieziemskie. W skarbnicy zaś wierzeń gminnych odnajdziemy taki sposób przygotowania eliksiru z zioła-dziwu: „Ziele lubczyku gotuje się w nowym garnku i trzy krople tego odwaru wlewa się do miodu, do wódki lub innego napoju i daje wypić upatrzonej dziewczynie lub parobkowi”. Ludowe utensylia magiczne są analogiczne z tymi wykreowanymi przez Kraszewskiego, ponieważ w oby przypadkach pojawia się miód i lubczyk. Autor Starej baśni obraca się w kręgu skojarzeń gminnych. Wedle ludowej receptury herba amoris należy gotować w nowym garnku. Nie pozostaje to bez znaczenia, gdyż nowy przedmiot przywołuje nowy porządek, nowy początek, a więc kojarzy się z nowym uczuciem. Nie przypadkiem także do napoju wlewa się trzy krople magicznego wywaru. Ujawnia się bowiem odwołanie do symboliki trójki. Trzy jest  liczbą szczęśliwą, mistyczną, doskonałą. Rzecz znamienna, Kraszewski w powieści nie sięga do magii liczb, prezentuje inny sposób przygotowania napoju z zastosowaniem herba maga. Warto też dodać, iż Mila wierzy w moc lubczyku i sądzi, że to dzięki jej zabiegom magicznym Doman prosi ojca o jej rękę.

                                                                          
                                                                                       Opracowane na podstawie książek:

                                                          Zioła-dziwy: z literackiego zielnika romantycznego                

                                                Świat słowiański Starej baśni Józefa Ignacego Kraszewskiego